مبل تاشو با قابلیت بسته‌بندی مجدد | طراحی جیسو یون | سئول، کره جنوبی

مبلی تاشو از جنس نایتینول که در یک حرکت، از ستونی فشرده به نشیمنی سبک و قابل‌حمل تبدیل می‌شود.

در این محتوا با شبکه هنر و معماری ستاوین همراه باشید تا نگاهی به «مبل Re-flat pack؛ مبلمان تاشو با ساختار نایتینول» داشته باشیم. جیسو یون، طراح صنعتی مستقر در سئول، این سیستم مبلمان را با هدف بازتعریف قابلیت‌های مبلمان تاشو با قابلیت بسته‌بندی مجددطراحی کرده است؛ محصولی که می‌تواند پس از بازشدن، دوباره به شکل فشرده اولیه بازگردد و این فرایند را بارها تکرار کند. این پروژه با استفاده از آلیاژ حافظه‌دار نیکل–تیتانیوم، موسوم به نایتینول (nitinol) ، مرز میان سازه و سطح نرم مبلمان را از میان می‌برد.

بازنگری در مفهوم مبلمان تاشو:

محدودیت اصلی بسیاری از مبلمان تاشو، به امکان حمل آسان و مونتاژ اولیه مربوط می‌شود؛ زیرا بیشتر این محصولات پس از سرهم‌شدن، دیگر نمی‌توانند به فرم فشرده و اولیه خود بازگردند. پروژه Re-flat pack sofa با الهام از تاریخ مبلمان تاشو، از صندلی شماره ۱۴ تونت در سال ۱۸۵۹ تا سیستم‌های معاصر، بررسی می‌کند که چگونه یک محصول بزرگ و دارای پوشش نرم می‌تواند به ساختاری قابل‌تغییر و چندبارمصرف تبدیل شود.

در این پروژه، مبل از یک ستون فشرده با قطر ۲۵۰ میلی‌متر و ارتفاع یک‌هزار و ۴۳۰ میلی‌متر، به یک نشیمن راحتی با ابعاد تقریبی ۷۰۰ میلی‌متر قطر و ۶۰۰ میلی‌متر ارتفاع تبدیل می‌شود. این تغییر فرم با یک حرکت و به کمک بند مرکزی انجام می‌گیرد؛ عملکردی که به سازوکار بازشدن چتر شباهت دارد.

نایتینول؛ جایگزین سازه و اسفنج:

در ساختار معمول مبل، قاب صلب وظیفه حفظ فرم را بر عهده دارد و فوم نیز برای ایجاد راحتی استفاده می‌شود. جیسو یون در روند توسعه Re-flat pack sofa، فوم را به دلیل مقاومت محدود آن در برابر فشرده‌سازی مکرر حذف کرد و به سراغ نایتینول رفت؛ آلیاژی از نیکل و تیتانیوم که پیش‌تر در استنت‌های پزشکی و سازوکارهای هوافضا مورد استفاده قرار گرفته است.

نایتینول از ویژگی‌هایی مانند کشسانی، حافظه شکلی، تحمل بار، قابلیت ایجاد کشش و وزن کم برخوردار است. این آلیاژ پس از تغییر شکل می‌تواند به فرم از پیش تعیین‌شده خود بازگردد و به مبل اجازه می‌دهد میان حالت ستونی فشرده و فرم کامل نشیمن جابه‌جا شود.طراح پیش از انتخاب نایتینول، موادی مانند فایبرگلاس، سیم فولادی، طناب نایلونی، پلی‌پروپیلن و میله‌های کربنی را نیز آزمایش کرد. در نهایت، نایتینول توانست نیازهای سازه‌ای پروژه را بهتر برآورده کند.

ساختار بافته‌شده بدون چسب:

بدنه مبل بدون استفاده از چسب ساخته شده است. سیم‌های نایتینول به‌صورت جداگانه درون رشته‌های پارچه‌ای قرمز قرار گرفته‌اند و سپس به‌صورت دستی درون اتصالات چاپ سه‌بعدی از جنس PLA بافته و مهار شده‌اند. در این سیستم، کشش جمعی سیم‌ها هم‌زمان نقش قاب، سطح نشیمن و پوسته مبلمان را ایفا می‌کند.

یک هاب مرکزی چاپ سه‌بعدی، میزان کشش سیم‌های نایتینول را کنترل کرده و فرم نهایی را در جای خود تثبیت می‌کند. این ساختار با وزن حدود ۷ کیلوگرم، پس از فشرده‌شدن به شکل اولیه بازمی‌گردد و امکان حمل آسان را فراهم می‌کند.

فرایند طراحی و نمونه‌سازی:

توسعه Re-flat pack sofa طی یک دوره یک‌سال‌وهفت‌ماهه تحقیق و نمونه‌سازی انجام شده است. این روند شامل مدل‌های اولیه مفهومی، آزمایش‌های سازه‌ای در مقیاس یک‌دهم، بررسی سازوکار بازشدن و توسعه چندین نمونه از اتصالات چاپ سه‌بعدی بوده است.الهام از سازوکار چتر، در شکل‌گیری سیستم نهایی نقش مهمی داشته است. ساختار نهایی با ترکیب بافت دستی، سیم‌های حافظه‌دار و اتصالات چاپ سه‌بعدی، امکان باز و بسته‌شدن مکرر را حفظ می‌کند و در عین حال، وزن و قابلیت جابه‌جایی خود را در سطحی پایین نگه می‌دارد.

فراتر رفتن از حمل‌ونقل و مونتاژ:

Re-flat pack sofa ظرفیت‌های مواد نوظهور را در طراحی مبلمان بررسی می‌کند و  این مفهوم را از مرحله حمل‌ونقل و مونتاژ اولیه فراتر می‌برد. استفاده از نایتینول در این پروژه، مبلمان را به سیستمی تبدیل می‌کند که می‌تواند با تغییر محیط، جابه‌جایی و نیازهای متغیر کاربر سازگار شود.

این پروژه به‌عنوان یکی از فینالیست‌های جایزه طراحی جوان کره+سوئد انتخاب شد؛ رویدادی که توسط IKEA Korea، سفارت سوئد در سئول و مؤسسه توسعه طراحی کره برگزار می‌شود. Re-flat pack sofa همچنین در نمایشگاه Design Korea 2025 ارائه شد، سپس در رویداد No Space for Waste در هفته طراحی میلان ۲۰۲۶، در مجموعه Fabbrica Sassetti در منطقه ایزولا، به نمایش درآمد و جایزه بخش Couch & Sofa را در SIT Furniture Design Award 2026 دریافت کرد.